Topproject

Dit artikel hoort bij: Jaarverslag 2020

Bliksemsnel veilig

Tekst Anka van Voorthuijsen
Foto Rob Acket

Aan de rand van het Drentse Veenhuizen ligt de grootste munitieopslagplaats van Nederland. Lange rijen zwaar beveiligde bunkers staan vol dozen en kisten met springstof en ander explosief materiaal. Het Rijksvastgoedbedrijf zorgde ervoor dat alle 191 munitiemagazijnen in hoog tempo van een nieuwe bliksembeveiliging werden voorzien. 

Strak geregisseerd

Dat werd een strak geregisseerde logistieke operatie waarbij de veiligheid voorop stond, maar ook tempo maken belangrijk was. Tom de Jong was namens het Rijksvastgoedbedrijf projectleider: ‘Iedereen die hier aan het werk is, heeft vanwege de aanwezigheid van al dat explosieve materiaal, te maken met strenge eisen.’ Mobiele telefoons moesten elke dag bij de ingang worden ingeleverd, alle personeel dat via aannemers binnen kwam, diende een VOG (Verklaring Omtrent Gedrag) te hebben en ‘open vuur’, om te lassen, maar ook om bijvoorbeeld een sigaretje te roken tijdens een pauze, is op dit complex streng verboden.

‘Open vuur’ om te lassen of te roken, is hier streng verboden

Moeilijk te duiden

Vanaf de openbare weg is het complex van het Defensie Munitiebedrijf weliswaar gewoon zichtbaar, maar moeilijk te duiden. Een voorbijganger ziet rijen taluds, tientallen identieke magazijnen met allemaal dezelfde grote lichtblauwe deuren. De functie van dit complex is geen geheim, maar behalve in de regio is niet breed bekend dat hier de nieuw gekochte munitie voor het Nederlandse leger wordt afgeleverd, opgeslagen en uitgegeven.

Tom de Jong
Projectleider Tom de Jong: ‘Ik dacht eerst: in 8 maanden? Onmogelijk.’

Civiele regelgeving

Het Munitie Magazijnen Complex (MMC) dateert van rond 1970. De bliksembeveiliging voldeed natuurlijk aan de militaire normen, maar moest worden aangepast aan de nu geldende strengere civiele regelgeving, zegt De Jong. ‘De veiligheid van mensen en omgeving is nooit in het geding geweest.’   Er is een extra losstaande bliksembeveiligingsschil om elke bunker gezet, in de vorm van vier masten die zowel boven- als ondergronds eventuele blikseminslag veilig afleiden. De Jong: ‘Omdat we hier toch aan de slag moesten is er, in overleg met Defensie, besloten om ook meteen te moderniseren: in alle munitiemagazijnen is de oude verlichting vervangen door LED en is er een nieuw drogeluchtsysteem op de zolders aangebracht.’

‘Een extra losstaande beveiligingsschil om elke bunker’

Ook kregen alle bunkers een trap bij het talud. De Jong: ‘Er waren bij de bouw taludtrappen gemaakt door piketpaaltjes in de grond te slaan en plankjes tegen die aarden helling van 60 graden aan te zetten. Het werkte, en militairen zijn eraan gewend dat hun werkomstandigheden weinig luxe kennen, maar zo’n trapje voldoet natuurlijk niet voor externe bedrijven die voor onderhoud hier werkzaamheden moeten verrichten.’

Steenmarters

Ook werd er een oplossing gevonden voor de op het complex aanwezige steenmarters, die de zolders boven de opslag konden bereiken en daar soms aan kabels en isolatiemateriaal knaagden. Tot op de laatste kier zijn de zolders nu hermetisch afgesloten met gaas. Voor de steenmarters zijn op een aantal plekken nestelkasten aangebracht. ‘De steenmarter is beschermd, we hebben nu een prettige leefomgeving voor ‘m gecreëerd zonder dat ‘ie nog schade aan kan richten.’ Door veel wildgroei aan bomen op de taluds te kappen is bovendien de habitat voor de aanwezige vleermuizen verbeterd, stellen ecologen. ‘Foerageren gaat makkelijker omdat de aanwezige bomen nu strak in het gelid staan en één aansluitende bosrand vormen.’

‘We werkten met 40 man op een postzegel’

Tijdwinst boeken

De werkzaamheden moesten gezien de eisen van de externe keuringsinstantie voor 1 maart 2020 zijn afgerond. Dat betekende dat de realisatie in een tijdsbestek van 8 maanden - tussen juni 2019 en februari 2020 - moest gebeuren, zegt De Jong. ‘Toen ik die opdracht kreeg heb ik in eerste instantie tegen mijn leidinggevende gezegd dat die planning onmogelijk was.’ Alles werd doorgelicht. Vanaf de start van het project werd gezocht naar mogelijke versnellingen om tijdwinst te boeken. De 191 trappen werden bijvoorbeeld in een vroeg stadium al apart aanbesteed omdat productie tijdrovend was en zo konden ze meteen  -in het kader van valbeveiliging- worden gebruikt om ander werk veilig te kunnen doen. Uiteindelijk lag er, in overeenstemming met de aannemers en de gebruiker, een super strakke planning. ‘Als we acht munitiemagazijnen per week konden aanpakken, was de deadline haalbaar.’

‘Dit is natuurlijk geen groothandel met appels en peren’

Buffer

Er werd een buffer gecreëerd van 25 magazijnen, die vrij waren van munitie: in die magazijnen kon worden gewerkt. Munitie werd vervolgens verplaatst van nog niet gemodificeerde magazijnen naar de reeds aangepaste. Zo verplaatste het werk zich in een golfbeweging over het complex. Tom de Jong: ‘Logistiek en qua tijd stonden we onder druk. De ‘winkel’ bleef gewoon open en we werkten met acht verschillende aannemers en 40 man op een postzegel.’ Van elektricien tot vorkheftruckchauffeur, installateur en timmerman: iedereen was tegelijkertijd bezig. Naast het aanpassen van de bliksembeveiliging en het aarden van alle blootgestelde stalen onderdelen aan de buitenkant, zoals lampen en deuren, kregen alle magazijnen dus een stevige trap, een nieuwe laagspanningsverdeler, nieuwe ventilatiekasten en nieuwe verlichting. De Jong: ‘Omdat je met munitie werkt heb je met strenge veiligheidseisen te maken. Dit is natuurlijk geen groothandel met appels en peren.’

‘We hadden zelfs nog een week over’

Werkend prototype

De uniformiteit van het complex was daarbij een voordeel, zegt De Jong: ‘Als je de oplossing voor één magazijn hebt, kun je die 190 keer kopiëren.’  
Eén munitiemagazijn werd gedurende de plan van aanpak-fase gebruikt als een ‘werkend prototype’. De Jong: ‘Daar zijn ideeën die we ontwikkelden, geïmplementeerd. Die toepassingen werden direct beoordeeld door de externe keuringsinstanties. Goedgekeurde toepassingen konden meteen worden vastgelegd in plan van aanpak en bestek.’

De deadline werd gehaald, vooral door de goede onderlinge samenwerking en afstemming met de gebruiker, zegt Tom de Jong. ‘We hadden zelfs nog een week over.’

  • Bekijk hieronder meer foto's van het project.

Een extra losstaande bliksembeveiligingsschil om elk magazijn.

De 191 taludtrappen zijn in een vroeg stadium apart aanbesteed.

Zolders zijn hermetisch afgesloten, zodat steenmarters niet aan kabels kunnen knagen.