Tekst Shirley Copijn
Foto DG Annet Bertram op haar thuiswerkplek. Beeld: Arenda Oomen

2020 was buitengewoon. Een jaar waarin – door de komst van covid-19 - flexibiliteit, doorzettingsvermogen, vindingrijkheid en de verbinding meer dan ooit centraal stonden. Hoe blikt directeur-generaal Annet Bertram terug op dit bewogen jaar? En is de weg naar de toekomst nu anders dan gepland? ‘Ik denk dat we overgaan naar deels thuis en deels op kantoor werken. Maar onze kerntaak blijft dezelfde.’

De coronacrisis vroeg begin 2020 om improvisatie, creativiteit en snel inspelen op veranderede omstandigheden. Kon het Rijksvastgoedbedrijf (RVB) bijvoorbeeld de bouwactiviteiten voortzetten? Overleg met de ministeries van BZK en I&W en de bouwsector leidde vlot tot het protocol “Samen veilig doorwerken”, om bouwwerkzaamheden veilig op anderhalve meter afstand uit te voeren. Ook werden betalingsregelingen opgesteld voor leveranciers en huurders om hen markteconomische zekerheid te geven. Bertram: ‘Al snel lag de volgende spoedklus te wachten: het coronaproof maken van de rijksgebouwen voor terugkeer op kantoor. Zoals bewegwijzering voor de looprichting in een gebouw. En de inrichting van werkplekken en ruimten op anderhalve meter afstand. Er werd een checklist en instructie gemaakt voor de gebruikers van de rijkspanden. Ook inventariseerde het RVB de ventilatiesystemen. Deze werden waar nodig aangepast. Verder is alles uit de kast gehaald - met de hulp van ICT - om de bedrijfsprocessen (digitaal) voort te zetten, zoals overleg via videoconferenties.’

‘Ik denk dat we in de toekomst overgaan naar deels thuis, deels op kantoor werken’

Economisch belang

De terugkeer naar kantoor na de zomer van 2020 bleef uit. Ambtenaren werken vanwege covid-19 nog grotendeels thuis. Volgens Bertram toonde het coronajaar dat wat je vanuit kantoor doet ook deels goed vanuit huis kan. ‘Boven verwachting draaide het RVB vorig jaar 8% meer productie dan in 2019. De urgentie was groot. Binnen het Rijk en in de markt was er breed besef van het economisch belang. Intern was de ICT-ondersteuning, enorme flexibele inzet en het snel schakelen van RVB’ers hard nodig bij de voortgang van het productieproces. Dat is te prijzen. De thuissituatie - met vaak ook zorgtaken van medewerkers - maakte het deels zwaar’, zegt Bertram. Ze hoopt overigens dat medewerkers elkaar snel weer fysiek kunnen ontmoeten, want de verbinding met elkaar is belangrijk. ‘Toen mijn kinderen nog jong waren, was het noodzakelijk om op kantoor te zijn om echt mee te doen. Het taboe rond thuiswerken verdwijnt. Ik denk dat we in de toekomst overgaan naar deels thuis en deels op kantoor werken. Als het niet meer nodig is om de volledige werktijd op kantoor te zijn, kan het thuiswerken ook veel goeds brengen. Het bespaart bijvoorbeeld reistijd.’

 

‘We kijken verder dan woningbouw alleen’

Geschikte woningbouwlocaties

2020 was ook het jaar waarin stappen zijn gemaakt bij de duurzaamheidsdoelstellingen en woningbouwopgave van het RVB. Bertram: ‘In Flevoland heeft het RVB veel landbouwgrond. In 2020 informeerden de minister en de staatssecretaris van BZK de Tweede Kamer over het plan om tot 2030 in Noord-Nederland en Flevoland 240.000 woningen te bouwen. Almere Pampus bijvoorbeeld, is qua ligging erg geschikt voor woningbouw. En Oosterwold is the best practice met 15.000 woningen. Hét voorbeeld van werken in lijn met de Omgevingswet.’
In navolging van Flevoland komt verder onderzoek naar geschikte woningbouwlocaties op rijksgronden. De beschikbare rijksgronden worden zorgvuldig afgewogen, want het RVB is ook deels verantwoordelijk voor behoud van goede landbouwgrond. 

Project Symbizon

Om de klimaatdoelstellingen te halen en in te zetten op grootschalige duurzame energie startte het RVB in 2020 het project Symbizon: een zonne-energiepark met strokenteelt voor biologische landbouw op rijksgrond in Almere.

Multifunctionaliteit landbouwgronden

Grond is in Nederland schaars. Nederland heeft echter hoge ambities voor woningbouw, landbouw en de energietransitie. Het RVB onderzoekt daarom met de rijksbouwmeester en de Universiteit Wageningen de multifunctionaliteit van landbouwgronden. Bertram: ‘We kijken verder dan gronden inzetten voor alleen woningbouw. Verduurzaming van gronden houdt ook in: innovatieve landbouw, gronden inzetten voor meer biodiversiteit of met speciale gewassen zorgen voor stikstofreductie in een gebied.’

Routekaarten

2020 was ook het jaar waarin het toepassen van routekaarten voor rijkspanden wettelijk is vastgesteld. Met een routekaart wordt inzichtelijk welke stappen nodig zijn om een gebouw duurzamer te maken. ‘Verduurzaming meenemen in het onderhoudsplan kan zo’n 30% energiebesparing opleveren, dus ook kostenbesparing. Door verduurzaming gelijk mee te nemen bij het (groot) onderhoud verminderen we ook de overlast voor de gebruikers van het pand’, aldus Bertram.

In 2020 is in Maastricht en Tilburg vastgoed geschikt gemaakt voor opvang van dak- en thuislozen in coronatijd. Hiervan wordt nu nog gebruikgemaakt.

40.000 daklozen

Overigens leiden ontwikkelingen in de maatschappij, zoals de groei van dak- en thuislozen en arbeidsmigranten, ertoe dat partijen ook aankloppen bij het RVB voor (ondersteuning bij) huisvesting van deze doelgroepen. Zo deed de staatssecretaris van het ministerie van VWS in 2020 hiertoe een verzoek. Het RVB inventariseert nu – na advies van Emile Roemer (voorzitter aanjaagteam bescherming arbeidsmigranten) - welk vastgoed beschikbaar is voor huisvesting van arbeidsmigranten in Zeewolde, Lansingerland, Dronten en de regio Rivierenland. Bertram: ‘Nederland heeft naar schatting 40.000 daklozen en een tekort van 150.000 bedden voor arbeidsmigranten. Wij kunnen iets betekenen in de opvang van deze groepen door de inzet van (tijdelijk) leegstaand vastgoed.’

‘De roep om meer woningbouw en meer duurzaamheid neemt toe’

Kerntaak

De woningbouwopgave, huisvesting van aandachtsgroepen en de duurzaamheidsambitie stonden in 2020 centraal en blijven de komende jaren een missie voor het RVB. Bertram: ‘De roep hierom neemt toe. In de samenleving en naar verwachting bij het nieuwe kabinet. Uiteraard blijft onze kerntaak: het beheer en onderhoud van rijksvastgoed; de jaarprogramma’s die wij met onze opdrachtgevers hebben afgesproken. Gezamenlijk daadkrachtig en adequaat inspelen op de wensen van de klant, daar worden we steeds beter in.’

‘Daadkrachtig en adequaat inspelen op de wensen van de klant, daar worden we steeds beter in’

Meer informatie over onze doelen voor de inzet van rijksvastgoed voor maatschappelijke doelen zoals woningbouw, duurzaamheid en de opvang van arbeidsmigranten en dak- en thuislozen vind je op de website van het Rijksvastgoedbedrijf.