Tekst Denyse Pfennings
Foto Stationsgebied in Anrhem. Beeld: Paul Voorham

In lopende projecten uit het Regionaal Ontwikkelingsprogramma (ROP), zoals Almere Oosterwold en het project DOEN in het centrum van Arnhem, wordt al volop samengewerkt met lokale partners om met vastgoed van het Rijk ook maatschappelijke opgaven te verwezenlijken. Straks wordt de brede aanpak op álle soorten vastgoed van het RVB in een gebied toegepast. Projectleider en strategisch adviseur Hans ten Velden: ‘De centrale vraag is: wat kunnen wij betekenen voor een gebied waar we vastgoed hebben?’

Wat houdt gebiedsgericht werken in?

‘Het is een manier van werken: we willen de vastgoedopgaven en de beleidsopgaven in gebieden, van stadsdeel tot regio, systematisch met elkaar in verband brengen. Dat doen we ook al bij de projecten uit het Regionaal Ontwikkelprogramma dat in 2018 is gestart. We zijn klantgericht, dus de vraag “wat hebben onze gebruikers nodig?” staat, centraal. Om onze opdrachtgevers  nog beter te kunnen bedienen en de waarde van ons vastgoed te behouden, moeten we nog een stap verder gaan. De focus breder trekken en bekijken wat wij met ál het rijksvastgoed in een gebied kunnen betekenen voor de verduurzaming, voor woningbouw, de natuur en andere maatschappelijke opgaven, die vraag moeten we onszelf voortdurend stellen.’

Hans Ten velden
Hans ten Velden: ‘Er is een programmateam Gebiedsgericht Werken in opbouw om meer samenhang te creëren.’ Foto: Erik Jansen

Wat betekent dit voor onze relaties?

‘We willen een meer uniforme werkwijze in de landelijke aanpak. Er komt bij het RVB een centraal programmateam Gebiedsgericht Werken voor de overall regie en een aantal gebiedsteams. Een heldere interne structuur zorgt er straks voor dat het ook voor onze externe relaties duidelijker wordt met wie ze zaken doen.’

Een gebiedscoördinator; een portefeuillecoördinator en een visievormer…

Hoe ziet zo’n gebiedsteam eruit?

‘Het centrale programmateam is nu in opbouw en is in principe tijdelijk. Het programmateam doet - waar nodig - voorstellen voor de organisatie van en opdrachten aan gebiedsteams. Die teams bestaan in principe uit een gebiedscoördinator (die nauw contact heeft met de regio); een portefeuillecoördinator (die overzicht heeft over alle lopende en voorgenomen projecten in de deelportefeuilles van het RVB) en een visievormer (die gebiedsopgaven slim kan verbinden met de RVB-portefeuille). Dat is de essentie van de landelijke strategie voor gebiedsgericht werken.’

Zijn er al meer projecten aangewezen?

‘Er lopen vanuit het verleden al gebiedsprojecten zoals Almere Oosterwold (grondportefeuille) en het voormalige vliegkamp Valkenburg (verkoopportefeuille). Nu we ook in andere deelportefeuilles (kantoren, gevangenissen, rechtbanken, musea, Defensie, paleizen) aan de slag gaan met gebiedsgericht werken, komt er veel meer dynamiek. Kijk bijvoorbeeld naar de aanpak in Den Haag en Apeldoorn (zie kaders hieronder). Dat zijn mooie voorbeelden. Het centrale programmateam heeft de opdracht gebiedsgericht werken helder te organiseren en de kennisontwikkeling te borgen; Het is aan de gebiedsteams om verder invulling te geven aan een integrale, maatschappelijk relevante portefeuillestrategie.’

‘Zo komt er veel meer dynamiek’

Skyline Den Haag
Stationsgebied van Den Haag. Foto: Corné Bastiaansen

Hoe breng je de ziel terug in stationsgebied Den Haag CS?

In 2019 tekenden het Rijk en de gemeente Den Haag een bestuursovereenkomst om elkaar op te zoeken, te steunen en te verstevigen bij de herontwikkeling van het stationsgebied tussen de Prins Clauslaan en het Spui. Eigenlijk een wat troosteloos gebied, waar de gebouwen van de Koninklijke Bibliotheek en het voormalige conservatorium en de meeste rijkskantoren staan. Het Rijksvastgoedbedrijf heeft behoefte aan meer vierkante meters, de gemeente wil meer woningen, een levendige plint (door de begane grondetage van winkels en horeca te voorzien) en samen met het Rijk werken aan verduurzaming. ‘Het moet een levendig werk-, winkel- en woongebied worden’, zegt gebiedscoördinator Jacob van den Berge. ‘De gemeente is een bijzondere speler die van dit stukje stad weer een plezierig stukje Den Haag wil maken. We onderzoeken nu wat er mogelijk is: twee stedenbouwkundige bureaus doen een verkenning die naar verwachting over 2 maanden klaar is. En verder gaat een cultuurhistorisch onderzoeksbureau aan de slag met de ziel van het gebied. Hoe breng je die weer terug? En vergeet niet, als die ziel weer terug is, schiet de waarde van ons vastgoed ook als een pijl omhoog.’ (MS)

Het Walterboscomplex van de Belastingdienst in Apeldoorn. Foto: Archief RVB

Belastingdienst in Apeldoorn

In Apeldoorn heeft het Rijksvastgoedbedrijf een diverse portefeuille bestaande uit verschillende kantoren, een museum, een kazerne, een rechtbank en opslaglocaties. Hoe kun je die diversiteit, die een doorsnede is van álle deelportefeuilles van het Rijksvastgoedbedrijf, gebruiken in een gebiedsgerichte aanpak? Gebiedscoördinator Kees Wassenaar: ‘We denken samen met de gemeente vanuit onze vastgoedposities na over de opgaven die er liggen.’ Zo wil de gemeente samen met grote werkgevers, zoals de Belastingdienst, hoger onderwijs de stad in halen. De Belastingdienst wil een voormalig Belastingdienstkantoor aan het Stationsplein (dat al jaren leeg staat) opnieuw gaan gebruiken, onder andere voor trainingsdoeleinden: dit is mogelijk te combineren met dat hoger onderwijs. De gemeente wil ook het stationsplein aantrekkelijker maken… ‘Zo bekijken we samen met de gemeente, de Belastingdienst én de omgeving wat de mogelijkheden zijn. We zijn nu in de verkennende fase. Het Rijksvastgoedbedrijf maakte afspraken met de Apeldoornse wethouder van Economische Zaken, Ruimtelijke Ordening en Hoger Onderwijs om te bekijken hoe we dit in samenhang gaan aanpakken.’ (MS)