Tekst Michiel Zonneveld
Foto Korte Voorhout 7 in Den Haag, waar het ministerie van Financiën is gevestigd en dat ook de hoofdvestiging van het Rijksvastgoedbedrijf is. Foto: Corné Bastiaansen

Als Jürgen Jongkind wordt gevraagd wat voor hem het hoogtepunt van het afgelopen jaar was, aarzelt hij geen moment. ‘Dat is de vorming van één agentschap’,  zegt de directeur Financiën van het Rijksvastgoedbedrijf. ‘Een immense operatie die in 2014 begon en officieel eindigde toen de vorming van het agentschap op 5 februari 2016 officieel in de Staatscourant stond.’

‘Je moet je voorstellen dat er echt drie heel verschillende organisaties waren. De Dienst Vastgoed Defensie (DVD), de Rijksgebouwendienst (Rgd) en het Rijksvastgoed- en Ontwikkelingsbedrijf  (RVOB) hadden als aparte agentschappen elk een eigen administratief systeem, met een heel eigen werkwijze, en tot dit jaar geheel gescheiden financiële stromen.’

‘De fusie moet ook in geld uitgedrukte meerwaarde hebben’

Prijsmodel

Om die drie agentschappen op een goede manier samen te voegen, moesten enkele ingewikkelde opgaven worden opgelost, vertelt Jongkind. ‘Allereerst een goed prijsmodel maken, zodat voor onze afnemers duidelijk wordt wat een product kost, wat ze bijvoorbeeld voor het gebruik van een kantoor moeten betalen en wat we daarvoor nog meer bieden. De tweede opgave was de governance. Simpel gezegd: duidelijk maken hoe je de organisatie financieel en organisatorisch aanstuurt. En zeker niet op de laatste plaats stonden we voor de vraag hoe we ervoor konden zorgen dat het samengaan van de agentschappen tot synergie leidt. De fusie moest niet alleen maatschappelijke meerwaarde hebben, maar ook in geld uitgedrukte meerwaarde. Door dingen samen te doen, kan je immers efficiënter werken en minder dingen dubbel of driedubbel doen.’

Overzichtelijker

Maar is de vorming tot één agentschap niet vooral een interne operatie, waar de wereld buiten het Rijksvastgoedbedrijf verder weinig van merkt? Die gedachte zou op een groot misverstand berusten, zegt Jongkind. ‘Denk alleen maar aan onze klanten, de rijksdiensten, Defensie of het COA (Centraal Orgaan opvang asielzoekers), die bij ons ruimte huren. Die hadden te maken met drie agentschappen met elk hun eigen processen. En ook had de buitenwereld te maken met drie verschillende inkoopprocessen. Voor hen is het  een enorme vooruitgang dat dit nu is samengebracht. Alles is overzichtelijker geworden.’

‘Onze dienstverlening werd nog weleens als black box ervaren’

Aanspreken

Verder wordt het Rijksvastgoedbedrijf veel transparanter. ‘Ook hier profiteren onze afnemers van. In de contracten die we sluiten staat niet alleen het aantal meters dat we beschikbaar stellen, maar ook wat we aan het onderhoud en de ontwikkeling van een gebouw doen. De afnemers weten dus veel beter waar ze van onze kant recht op hebben, en kunnen ons daarop ook aanspreken. Hiervoor werd onze dienstverlening weleens als een black box ervaren.’

Ook de interne bedrijfsvoering  zal door de fusie transparanter worden, aldus Jongkind. ‘Als je met drie verschillende begrotingen werkt, dan maakt dat de zaak er niet overzichtelijker op. Het betekent dat de lasten en baten van meer dan 1,3 miljard euro en een bezit van 7 miljard euro over drie financiële boekhoudingen zijn verdeeld. Het Rijksvastgoedbedrijf moest drie jaarrekeningen opstellen; de Auditdienst Rijk en de Algemene Rekenkamer moesten drie jaarrekeningen controleren. Dat is in 2016 allemaal anders.’

‘Precies weten wat je financieel allemaal op de lat hebt staan’

Met de billen bloot

De grootste winst van die transparantie is volgens de financieel directeur meer vertrouwen van de buitenwereld.  Jongkind: ‘Daar droeg dit fusieproces zeker aan bij. Want dan moet je echt met de billen bloot. Het ministerie van Financiën en de directie Financieel Economische Zaken (van moederministerie BZK, red.) wilden precies weten hoe je planning & control eruit ziet en wat je financieel allemaal op de lat hebt staan. Ik denk dat de transparantie ook effect op het publieke vertrouwen heeft. Volksvertegenwoordigers en burgers zijn beter in staat om te  beoordelen of we onze taak goed uitvoeren. ‘

Nu de fusie formeel is, verwacht Jongkind nieuwe uitdagingen. ‘Hoewel we al flinke stappen hebben gemaakt in het planning & control proces, moeten we daaraan het komend jaar veel aandacht blijven besteden. Een andere uitdaging wordt het versterken van ‘stuurinformatie’ en van het integraal programma. In dat programma staat wat we gaan doen, wat voor producten we willen bieden en wat bijvoorbeeld onze ambities zijn op het gebied van onderhoud. Dus nee, ik verwacht niet meteen dat 2016 een rustiger jaar wordt.’

Jürgen Jongkind
Jürgen Jongkind is sinds april 2014 directeur Financiën Rijksvastgoedbedrijf. Daarvoor werkte hij onder andere als directeur Begroting op het ministerie van Defensie. Na de Koninklijke Militair Academie in Breda, voltooide hij de studie bedrijfseconomie aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam, een opleiding tot Register Controller aan de Vrije Universiteit en de leergang topmanagement defensie. De directie Financiën van het Rijksvastgoedbedrijf telt in totaal 127 mensen. Bij de fusie die tot het agentschap Rijksvastgoedbedrijf leidde was, naast de DVD, de Rgd en het RVOB, ook de directie Rijksvastgoed betrokken. Foto: Arenda Oomen