Tekst Bas van Horn
Foto Voormalig vliegkamp Valkenburg. Beeld: Erik Jansen

Een oud-rijksbouwmeester zei eens over het vrijkomende terrein: ‘Er komt een Vermeer op de markt!’ En terecht. Geen project is beter op zijn plaats in de rubriek Parel! dan het voormalig vliegkamp Valkenburg, straks een unieke woningbouwlocatie in de Randstad.

Kleinschaliger, hoogwaardiger, integraler

De potentie van het terrein is overduidelijk. Het ligt midden in de Randstad, dicht tegen het binnenduin en in een groene omgeving. ‘Dat is de kracht van het gebied, die we in het project naar binnen willen halen. We zullen borgen dat de kwaliteit van de woonlocatie onderscheidend wordt’, zegt projectdirecteur Nico Smiet van het Rijksvastgoedbedrijf. Hij zal het voormalig defensieterrein in delen ‘naar de markt’ brengen.

Nico Smiet
Projectdirecteur Nico Smiet van het Rijksvastgoedbedrijf: ‘De kwaliteit van deze woonlocatie moet onderscheidend worden’ Foto: Arenda Oomen

Al in de jaren negentig is er sprake van sluiting van het vliegkamp en grootschalige woningbouw. De regio ziet kansen voor de bouw van tienduizend nieuwe woningen op het voormalige vliegkamp Valkenburg om wellicht uit te groeien tot Groot-Leiden. Het vliegkamp ligt op grondgebied van de voormalige gemeente Valkenburg, nu deel van Katwijk. Aan de zuidzijde grenst het gebied aan Wassenaar. Alle omliggende gemeenten zijn niet enthousiast over de grootschalige plannen. Men wil kleinschaliger, hoogwaardiger en vooral meer aansluiten bij de bestaande kernen, de duinen en de omringende natuur.

Kaart van Valkenburg
Omliggende gemeenten eerst niet enthousiast… Foto: Erik Jansen

In 2005 sluit het vliegkamp definitief. Brandstoffen en chemicaliën worden uit de installaties verwijderd, beveiligde systemen gaan terug naar Defensie. Hangars, de verkeerstoren en andere gebouwen blijven achter. In de jaren daarna krijgt een aantal gebouwen een tijdelijke bestemming. Meest bekend is het musicaltheater waar al jaren – in een uniek decor met een Dakota – ‘Soldaat van Oranje’ wordt opgevoerd. Andere hangars zijn verhuurd aan bedrijven, hightech en startups. ‘Verder is het nu een lege, maar schone vlakte’, zegt Smiet.

Lege, maar schone vlakte. Foto: Bas Kijzers

Past perfect bij doelen ROP

Een flexibel masterplan van grondeigenaar Rijksvastgoedbedrijf (RVB) in samenwerking met de gemeente Katwijk en de provincie Zuid-Holland, legt eind 2013 de basis voor uitvoering van plannen die recht doen aan de ambities van alle betrokken overheden. Lokale woningbehoefte en -inpassing staan voorop, zonder de regionale en nationale ambities op het gebied van wonen, duurzaamheid en klimaat uit het oog te verliezen. De locatie Valkenburg past daarmee perfect bij de doelstellingen van het Regionaal Ontwikkelprogramma (ROP) van het RVB en is er dan ook in opgenomen. Vijfduizend woningen zijn nu in de plannen opgenomen, de helft van wat ooit beoogd werd. Een organisch uitvoeringsproces moet het plan in prettig bewoonbare delen opleveren. Dat is hier extra belangrijk omdat uitvoering van het plan als geheel vijftien tot twintig jaar zal beslaan. De eerste paar honderd woningen staan er in 2021. Rijk en provincie zorgen voor een goede ontsluiting, vóór de eerste bewoners hun intrek nemen.

In het Regionaal Ontwikkelprogramma werkt het Rijksvastgoedbedrijf intensief samen met lokale en regionale overheden. Beheer en renovatie van rijksgebouwen en -gronden staan in het programma niet op zichzelf, maar worden onderdeel van duurzame gebiedsontwikkeling. Bij verkoop van overtollig Rijksvastgoed gaat het om meer dan de snelste transactie tegen een marktconforme prijs. Samen met provincie en gemeente als bevoegd gezag, werkt het Rijksvastgoedbedrijf mee aan nieuwe gewenste bestemmingen.

De eerste paar honderd woningen staan er in 2021

Luisteren naar elkaars wensen en ambities

Samenwerken in het Regionaal Ontwikkelprogramma. Op de locatie Valkenburg betekent dat: woningen voor de lokale vraag en in alle segmenten, huizen voor zoekers in de wijdere regio en een topsegment dat bijdraagt aan het internationaal vestigingsklimaat van de zuidelijke Randstad.

Computer met beeld 'Aansluiten op Natura 2000'
Aansluiten bij Natura 2000. Foto: Erik Jansen

Het gebied zal ook duurzaam worden ingericht, waarmee het goed aansluit bij aangrenzend Natura 2000-gebied en omringend groen. Daarnaast zijn de wijken straks in principe aardgasvrij, zoveel mogelijk zelfvoorzienend in energie en “all electric”. Er is dus ook ruim aandacht voor energie- en klimaatdoelstellingen van regio en Rijk.

Aardgasvrij en zoveel mogelijk zelfvoorzienend

Samenwerken in het ROP betekent ook luisteren naar elkaars wensen en ambities. Hier is er de ambitie van de gemeente Katwijk om hightech-industrie aan zich te binden met ruimte voor testactiviteiten waarmee de luchtvaarttraditie van het gebied in enige vorm levend wordt gehouden. De werktitel luidt Unmanned Valley. Een locatie waar onder meer drones ontwikkeld en getest kunnen worden. Men hoopt zelfs linken te leggen met ruimtevaartorganisaties ESA en ESTEC in Noordwijk.

Valkenburg Unmanned Valley: drones ontwikkelen en testen
Luchtvaarttraditie levend houden. Foto: Erik Jansen

Snelle start woningbouw

Met de onlangs gemaakte bestuurlijke afspraken is er nu draagvlak voor alle activiteiten in het gebied, passend bij de woningbouwambities. De provincie heeft hiervoor - met inzet van staatssecretaris Raymond Knops – het voortouw genomen. Het project kan nu verder. Te beginnen met de start van de procedure voor de maatschappelijke effect rapportage (MER) en de vaststelling van een bestemmingsplan door Katwijk als bevoegd gezag. Daarmee komt de weg vrij voor een snelle start van de woningbouw.