Tekst Bas van Horn
Foto Gebied 'Moreelse Tuinen' in Utrecht. Beeld: Bas Kijzers

‘Moreelse’ in Utrecht is nu nog een wat onbestemd gebied van sporen, kantoren en parkeren, monumentale panden en bomen. In de gebiedsaanpak zullen alle betrokken partijen niet alleen hun vastgoed verduurzamen, maar ook een ‘oase van levendige rust’ creëren. Projectleider Martine de Vaan van het Rijkvastgoedbedrijf licht de aanpak van het gebied toe tijdens een ‘lopend interview’.

De Vaan staat bovenaan de trappen aan de Jaarbeurszijde van Utrecht Centraal te wachten, vlak voor het stadskantoor van Utrecht waar onlangs het college van B&W instemde met de gebiedsvisie voor Moreelse. Het Rijk kiest bij de verduurzaming van de rijksgebouwen in het gebied Moreelse - aan de andere kant van station en sporen – voor een gebiedsaanpak samen met andere vastgoedpartijen, beheerders, huurders, de gemeente en bewoners. Het project past daarmee uitstekend in het Regionaal Ontwikkelprogramma (ROP) van het Rijksvastgoedbedrijf.

Kei 7: Martine de Vaan
Martine de Vaan, projectleider bij het Rijksvastgoedbedrijf Foto: Arenda Oomen

Groene werk- en woonomgeving

Met elkaar werken alle partijen nu verder aan een integraal programma van eisen en een functioneel ontwerp voor de openbare ruimte, energie, mobiliteit en programmering.  Alles met het oog op wat straks de ‘Moreelse Tuinen’ zullen zijn. ‘Moreelse’ is nu nog een onbestemd gebied van sporen, kantoren en parkeren, maar ook van monumentale panden en bomen, een hofje en twee kleine parken. In de gebiedsaanpak zullen partijen niet alleen samen hun vastgoed verduurzamen, maar ook een ‘oase van levendige rust’ creëren. Een groene werk- en woonomgeving waar binnentuinen zoveel mogelijk publiek worden en hekken rond gebouwen verdwijnen waar het kan.

Kei 7: Rubriek omgeving ROP. Moreelse park Utrecht
Niet overal is het zo groen als in dit parkje Foto: Bas Kijzers

Een groene werk- en woonomgeving waar binnentuinen zoveel mogelijk publiek worden en hekken rond gebouwen verdwijnen

Argeloze voorbijganger

Het lopende interview past bij De Vaans ideeën over ‘De Mens Te Voet’: het lopen als vanzelfsprekende manier van bewegen moet terugkeren in ons bestaan. Dus dalen we de trappen af richting Croeselaan. De duurzaamste straat van Nederland, hoewel je dat er niet meteen aan afziet. De Vaan licht toe: ‘Epoxyasfalt dat veel langer meegaat, klinkers die zijn hergebruikt, wateropvang onder het wegdek, hergebruikte fundering. Dat zie je niet als argeloze voorbijganger.’

Kei 7: Rubriek omgeving ROP. Moreelse park Utrecht
Ruimte voor vergroening middenin het centrum. Foto: Bas Kijzers

Er staat een molestbestendige picknicktafel met ingebouwd zonnepaneel en aansluiting om de mobiele telefoon op te laden. Dit is het soort voorzieningen dat De Vaan straks ook graag in de Moreelse Tuinen ziet. Faciliteiten voor lopend vergaderen en buiten werken als het weer het toelaat. De organisaties in Moreelse en het aanpalende gebied Hooch Boulandt gaan hiermee al samen experimenteren tijdens de ‘Outdoor Office Day’ in juni.

Tijdens Outdoor Office Day experimenteren met lopend vergaderen en buiten werken als het weer het toelaat

Van Moreelse brug tot Inktpot

We komen aan bij de Moreelse brug, de nieuwe fiets- en voetgangersverbinding die de stad aan weerszijden van het spoor weer bij elkaar brengt. Uitzicht op station, sporen en het gebied Moreelse met de monumentale Inktpot (kantoor van Prorail, red.), het IK-gebouw en op links de bouwput die Moreelse Hoek nu is. Treinreizigers kunnen straks kiezen: door Hoog Catharijne, of via Moreelse Hoek, langs het Moreelsepark en de Mariaplaats naar het centrum. Nieuwe gevels zullen het aanzicht verbeteren, de grootste fietsenstalling ter wereld die eronder ligt is bijna klaar.

Kei 7: Rubriek omgeving ROP. Moreelse park Utrecht
Het gebied vanuit de Moreelse brug Foto: Bas Kijzers

De nieuwe taxistandplaats voelt al bijna als een anachronisme nu iedereen een taxi per app bestelt en juist hier meer ruimte nodig is voor de mens te voet vanuit de binnenstad. Zeker waar de stad nog met honderdduizend inwoners gaat groeien en het aantal bezoekers stijgt. ‘Het ontwerp is aangepast en er komt daardoor meer ruimte voor voetgangers. Het wordt hier ook groener’, zegt De Vaan. ‘Er komt een bomenlaan van hier tot aan de Inktpot.’

Meer ruimte voor voetgangers

Van Herman Gortercomplex tot Sterrehof

Rond de hoofdkantoren van NS en ProRail is ruimte om het concept ‘tuinen’ gefaseerd uit te voeren. Het gebied leent zich om de villa-achtige gebouwen meer in het publieke groen te plaatsen en via de nieuwe bomenlaan aan te sluiten op het bestaande parkje Nieuwenoord met de oudste eik van Utrecht. Direct aan het parkje ligt het Herman Gortercomplex, waarvan een hoek zal worden opengemaakt voor een ruime entree. ‘De plinten gaan niet echt open, maar je kunt straks wel meer zien van wat daarbinnen gebeurt’, zegt De Vaan over deze rijksgebouwen.

‘Je kunt straks meer zien van wat binnen rijksgebouwen gebeurt’

Kei 7: Rubriek omgeving ROP. Moreelse park Utrecht
Sterrehof als inspiratie voor verandering van het gebied. Foto: Bas Kijzers

Voor Herman Gorter nummer 5, 55 en 75 heeft het Rijksvastgoedbedrijf nu de tender voor renovatie lopen. Het nieuwe aan deze aanbesteding is dat er een daadwerkelijke energieprestatie wordt gevraagd. De deelnemers verplichten zich om voor de eerste vijftien jaar de beloofde kWh per m2 te realiseren en te onderhouden. De commissie Welstand van de gemeente is bereid om tijdens de loop van de tender met de marktpartijen te spreken over de in te dienen plannen om de risico’s voor deelnemers te beperken.

Van gerechtsgebouw tot hoe het worden kan

Dan komen we bij de Sterrehof, een rijksmonument uit het einde van de negentiende eeuw. Een U-vormig geheel van huizen met een hof dat inspiratie leverde voor de plannen. Het Vrouwe Justitiapleintje ertegenover is nog wel aardig, maar de zijkant van het gerechtsgebouw met dienstingang en vuilnisopslag is ronduit treurig.  ‘Dit moet er over een aantal jaren beter uit zien’, zegt De Vaan. Er zijn nu alleen nog geen concrete plannen voor.

Openbare ruimte terugwinnen

Rond het gerechtsgebouwcomplex met de oude HBS zijn uit beveiligingsoverwegingen grote hekwerken ver uit de gevel geplaatst. Die openbare ruimte gaat teruggewonnen worden door minder beveiligde functies te scheiden van de rest van het complex. Verspreid liggende parkeerplekken worden in de visie opgeheven en de rijbaan tussen de twee delen van het Moreelse park vervalt.

Kei 7: Rubriek omgeving ROP. Moreelse park Utrecht
Olifantenpaadje in Moreelsepark Foto: Bas Kijzers

Zo gaat de hele strook langs de Catharijnesingel tot en met het Moreelse Park er straks veel beter uitzien. ‘Bewoners drongen erop aan om snel wat zitjes en andere parkvoorzieningen aan te brengen’, vertelt Martine ter plaatse. Dat lijkt een prima idee, want niets is zo goed voor plannen als een glimp van hoe het worden kan.