Tekst Floris Alkemade, rijksbouwmeester
Foto Floris Alkemade. Beeld: Arenda Oomen

‘We staan voor grote urgente maatschappelijke vragen die met elkaar gemeen hebben dat het allemaal ruimtelijke vragen zijn. Met ons vastgoed hebben we de sleutel in handen om slimme combinaties te maken. De klimaatverandering, de vergrijzende samenleving, de overstap naar hernieuwbare energie, het nijpende tekort aan woningen, de werkgelegenheid en de verduurzaming van de landbouw. Stuk voor stuk opgaven waarvan we allemaal de gevolgen zullen ervaren, in ons landschap en in onze levensstijl. Juist daarom moeten we ze in samenhang en over de lange termijn bekijken.

Recent heb ik daarom met het College van Rijksadviseurs het Panorama Nederland  gepresenteerd, een optimistisch en aantrekkelijk toekomstbeeld waarbij de verbeelding aan zet is. We stellen hierin dat geen enkele opgave op zichzelf staat en dat we dus slim moeten combineren. De vragen zijn groot en complex maar door te tonen welke enorme winst we kunnen behalen, hopen we een verlangen naar verandering op te roepen, uiteindelijk is dat verlangen de sterkste motor die we in kunnen zetten.

Zo moeten we ook kijken naar ons rijksvastgoed. We zullen bij iedere opgave moeten onderzoeken hoe ons vastgoed bij kan dragen aan de maatschappelijk vraagstukken waar we voor staan. Het Regionaal Ontwikkelprogramma ( ROP) is een reeks projecten waarbij het Rijksvastgoedbedrijf behalve het financiële rendement ook nadrukkelijk het maatschappelijk rendement centraal stelt.  Dit geldt niet alleen bij de herontwikkeling van ons vastgoed en onze terreinen maar bijvoorbeeld ook bij de verkoop van onze panden. Ons vastgoed is gebouwd of verworven met publiek geld. Op het moment dat je transformeert of verkoopt, heb je ook de taak om de publieke zaak te dienen. Dit betekent dat je niet uitsluitend moet willen verkopen aan de hoogste bieder, maar dat je evenzeer kijkt hoe je maatschappelijke meerwaarde kan genereren.

Een mooi voorbeeld hiervan vind ik de voormalige kazerne van de Koninklijke Marechaussee (KMAR) in Maastricht. Nadat de KMAR verhuisde naar een nieuwe kazerne buiten de stad kwam dit monumentale pand leeg te staan. Samen met het Rijksvastgoedbedrijf zijn we in gesprek gegaan met de gemeente Maastricht om te onderzoeken of dit gebouw een plek kan zijn waar kwetsbare jongeren werkervaring kunnen opdoen. We hebben in ons land aan de ene kant een grote groep jongeren die aan de zijlijn staan en aan de andere kant een groot tekort aan vakmensen. Het project Skills in de Stad toont hoe je een leegstaand gebouw kan inzetten om een maatschappelijke doel te dienen. Goedbeschouwd is het doel van rijksvastgoed niet het realiseren van economische potentie, maar het zo efficiënt mogelijk maatschappelijk in zetten.

Als je het over rijksvastgoed hebt, is geld uiteraard altijd een belangrijke factor, maar ik probeer mij ook op al die andere domeinen te concentreren die voor extra kwaliteit zorgen. Dat zie je ook in mijn maatschappelijke agenda en de reeks prijsvragen die ik uitgeschreven heb, waarbij ik ook nadrukkelijk inzet op het koppelen van ontwerpkracht aan de sociale dimensie bij de inrichting van ons land.  Gelukkig zie ik daar binnen het Rijksvastgoedbedrijf ook groeiende aandacht voor. Want hoe belangrijk geld ook is, het is nooit een doel maar altijd een middel. Als je alleen op geld koerst, zit je niet aan het stuur, maar op de achterbank.’

‘Als je alleen op geld koerst, zit je niet aan het stuur, maar op de achterbank’

Meer informatie