Tekst Bas van Horn
Foto Wethouder Ruimtelijke en Economische Ontwikkeling Maaike Veeningen. Beeld: Arenda Oomen

In de jonge geschiedenis van de Flevopolder heeft De Schaalsprong een lange historie. Hier werken gemeente, provincie en Rijksvastgoedbedrijf al jaren samen aan woningbouw voor de vraag in de regio Groot-Amsterdam. Aanvankelijk lag de nadruk vooral op de aantallen, na de crisis kwam er meer aandacht voor een ‘evenwichtige groei’, vertelt wethouder Ruimtelijke en Economische Ontwikkeling Maaike Veeningen. Is er sprake van een hink-stap-schaalsprong? Veeningen spreekt liever van Almere 2.0.

Wat is het verschil?

De Rijksstructuurvisie Amsterdam Almere Markermeer (uit 2013) is het richtsnoer voor de verstedelijking van Almere. Daarin was de opgave altijd al breder dan bouwen alleen. Almere 2.0 markeert wel een accentverschuiving. ‘We kijken zorgvuldig en toekomstgericht naar de vormgeving van de stad. We zien dat de werkgelegenheid nog achterblijft en we moeten ook zorgen voor een goed voorzieningenniveau, want wonen is meer dan een huis. Daarbij willen we ook een duurzame stad zijn. In het Regionaal Ontwikkelprogramma (ROP) van het RVB is aandacht voor het economisch én voor het maatschappelijke rendement. Daarin werken we prettig samen. Ook met de provincie overigens.’

In Almere is ruimte voor experiment?

‘Vanuit de hele wereld is er belangstelling voor de vernieuwende, duurzame woningbouw onder eigen regie van bewoners.’ Almere heeft een naam hoog te houden als het gaat om zelfbouw. Hier wordt geëxperimenteerd met energie, zelfvoorziening en eigen waterzuivering, maar ook met ‘open source’ bouwplannen. Dat laatste is een belofte voor Almere, maar ook voor goedkoop en duurzaam bouwen elders in de wereld. Dat zelfbouwen begon destijds onder wethouder Adri Duijvestein. Het huidige college zet die traditie voort. Onder andere in het gebied Oosterwold.

Almere heeft een naam hoog te houden als het gaat om zelfbouw

Hoe staat het met Oosterwold?

‘Oosterwold is begonnen als een spannend experiment. We hebben ons als overheid heel ver teruggetrokken. Bewoners bouwen niet alleen zelf, ze leggen ook de wegen en het water aan. Het RVB gaat daarin mee en dat is echt heel bijzonder. Dat heb ik ook in de gemeenteraad gezegd.’ Oosterwold is een belangrijke ontwikkeling aan de oostkant. Aan de westkant kijkt de gemeente al steeds meer vooruit naar de toekomstige ontwikkeling van Almere Pampus. Dit nieuwe stadsdeel – genoemd naar het even verderop gelegen verdedigingswerk uit de Stelling van Amsterdam - komt aan en in het Markermeer. Een metropolitane stadsontwikkeling die met de IJmeerlijn Amsterdam en Almere verbindt. Daarnaast zijn er Nobelhorst en andere plannen, toch gaat de publieke belangstelling nu vooral uit naar Oosterwold.

‘Het RVB gaat daarin mee en dat is echt heel bijzonder’

Oosterwold kwam de laatste tijd niet echt positief in het nieuws…

‘Het project is in korte tijd enorm populair geworden. Het heeft ook al veel positieve berichtgeving gekend tot aan het buitenland aan toe. Dat is mooi natuurlijk. Het betekent wel dat gegadigden soms meer geduld moeten hebben. De wijk wordt organisch ontwikkeld en niet in een keer neergezet. Ondertussen stijgen de prijzen van grond en huizen overal. De prijsstijging hier is in lijn met die van de rest van Almere en elders. Toch hebben we wel begrip voor gegadigden die nu schrikken van een prijsstijging waarop ze in hun plannen niet gerekend hadden. We hebben daarom samen met het Rijk gekeken naar een overgangsregeling. Die is er nu. Wij snappen dat het voor mensen die buiten de overgangsregeling vallen een tegenslag is dat voor hen de nieuwe prijs gaat gelden.’

‘Samen met het Rijk gekeken naar een overgangsregeling’

En Almere Poort buitendijks?

‘De ontwikkeling van Almere Poort is al heel ver. Het stadsdeel nadert de afronding en de bewoners laten zich horen. Er is al eerder een plan voor uitbreiding van de haven vastgesteld, maar nu wordt het concreter en zien mensen wat ze voor hun deur krijgen.’

Dat lijkt een voorbeeld van de participatie paradox: als je mensen te vroeg bij plannen betrekt is het nog te weinig concreet voor meedenkers en als je het te laat doet, volgt het verwijt dat alles al vastligt. Dat is hier niet het geval, legt de wethouder uit. ‘Bewoners hebben de ontwikkelingen in de loop der jaren dichterbij zien komen en willen hun geluid laten horen. We hebben in de raad constructief gesproken over de participatie van wijkbewoners en ondernemers in deze fase.’

Er is ook landbouwgrond voor energieopwekking nodig, hoe doet Almere dat?

‘Almere heeft de ambitie om energieneutraal te worden. Net zoveel opwekken op eigen grondgebied als er wordt gebruikt. Dat betekent dat we naar alle opties binnen de gemeente kijken. Zonnepanelen op gemeentelijk vastgoed, stimuleren van zonnepanelen op particuliere daken. Samen met het Rijksvastgoedbedrijf - en bijvoorbeeld Rijkswaterstaat - kijken we ook naar inzet van rijksgronden voor zonnevelden. Dat gaat om grond van het Rijksvastgoedbedrijf die wordt verhuurd aan boeren, onder meer op stroken langs rijkswegen. Ook op dat vlak is er een goede samenwerking met het Rijk.’

Kei 7: Andere bril: Zelfbouw Almere. Zonnepanelen Noordoostpolder
'Samen met het Rijksvastgoedbedrijf kijken we ook naar inzet van rijksgronden voor zonnevelden’ Foto: Bas Kijzers
Kei 7: Andere bril: Zelfbouw Almere. Maaike Veeningen
‘We kijken zorgvuldig en toekomstgericht naar de vormgeving van de stad’ Foto: Arenda Oomen