Tekst Bas van Horn
Foto René Baksteen op de vliegbasis Leeuwarden. Beeld: John van Helvert

Minister van Defensie Hennis moest vorig jaar aftreden vanwege de dodelijke gevolgen van slechte opslag en slecht onderhoud van mortiergranaten. Onlangs berichtte de Volkskrant over nog altijd gebrekkige opslag in en onderhoud van munitiedepots. Defensie is verantwoordelijk voor de veiligheid, maar wijst naar het Rijksvastgoedbedrijf voor de onderhoudsproblemen. Hoe staat het eigenlijk met veiligheid, onderhoud en de relatie met het RVB op de vliegbasis Leeuwarden (VLB LW), thuisbasis van F-16’s en straks de F-35? Luitenant-kolonel René Baksteen, chef Staf en hoofd Personeel en Bedrijfsvoering van de vliegbasis, zegt op dit moment ‘in een goede flow’ te zitten met het RVB. Wat niet wil zeggen dat er niets aan de hand is...

‘Je kent misschien Frisian Flag, een grote oefening waarin jachtvliegtuigen van verschillende NAVO-partners samen complexe missies oefenen. Dat kan in Nederland alleen op de vliegbasis Leeuwarden. Het vindt plaats in april. Begin dit jaar bleek dat de brandstofopslagtanks in 2017 gekeurd hadden moeten zijn.’

De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) pakte haar rol als handhaver milieu en wilde een dwangsom opleggen. De vliegbasis stond in voor de veiligheid, had zelf metingen aan de dikte van de tankwanden gedaan en controleerde op lekkages. Men is zich goed bewust van de gevaren. Het mocht niet baten, handhaver ILT is streng, zeker sinds het ongeluk in Mali.

‘Het hele keuringstraject in 6 weken gefikst'

‘Alles stond al afgetankt, klaar voor Frisian Flag. Van het RVB kwamen aanvankelijk geen antwoorden op onze vragen, ze waren niet in control. Een stevige escalatie leek me noodzakelijk. Zo van: “het gaat ons niet gebeuren dat Frisian Flag schade oploopt door achterstallige keuringen”.  Uiteindelijk is in samenwerking tussen het RVB, VLB LW en een aannemer het hele keuringstraject in 6 weken gefikst. De druk van de ILT en het besef dat we alleen samen kunnen presteren heeft daarvoor gezorgd. Maar het vraagt tijd, energie en investeren in de ander om deze sense of urgency en samenwerking vast te houden.’

Er zijn rond dat proces stevige woorden gesproken. Baksteen zet zijn emoties soms weloverwogen in om de dingen ‘even op scherp te zetten’. Dankzij een sympathieke oogopslag en relativerende humor is zijn missie om met het RVB van ‘klantrelatie naar partnerschap’ te gaan wel degelijk geloofwaardig.

Foto 2
‘Je doet alles om operationeel te blijven’

‘Soms is er de verleiding om een bochtje af te snijden. Dat kan niet’

Wat speelt er op de achtergrond mee?

‘Je doet alles om operationeel te blijven. De capaciteit voor bedrijfsvoering decimeren om zoveel mogelijk handen aan het vliegtuig te houden. Wat dat betreft is het net als in de (gezondheid)zorg. Dat gaat goed, maar zet wel spanning op het opereren op de thuisbasis en tijdens uitzendingen. Er is weinig ondersteuning en veel te doen! Dan is er de veelgenoemde Can Do mentaliteit van militairen. Dat is een hele goede mentaliteit, maar die kan ook risico’s met zich meebrengen. Dan komt men in de verleiding om soms een bochtje af te snijden. Dat kan niet. Daar zijn we heel scherp op. We werken op VLB LW op basis van professionaliteit en vertrouwen, maar als het moet, kunnen we sancties aan overtreders van regelgeving opleggen. Tuchtrechtelijk en strafrechtelijk. Uiteindelijk moeten we in het belang van onszelf en de omgeving veilig werken.’

‘Er zijn ook wel bezoekers en aannemers weggestuurd; dat mag niet meer voorkomen’

Dat raakt ook de werkrelatie met het RVB. Voor zowel de vliegbasis als het RVB is de ondersteunende en logistieke ondersteuning drastisch teruggesnoeid. De verslaggever meldt zich aan de hoofdpoort en wordt opgehaald door de secretaresse van de Commandant. Ze gaat voor in haar eigen auto.  ‘Vroeger, hoor mij nou, had je daar meer personeel en dienstplichtigen voor, die met onze eigen transportmiddelen zorgden voor het ophalen en begeleiden van bezoekers, leveranciers en aannemers. Later moest ondersteunend en administratief personeel dat doen en nu gaan operationele medewerkers soms zelf naar de poort om mensen op te halen en te begeleiden. Mits, alles goed gegaan is met het aanmelden. Er zijn ook wel bezoekers en aannemers weggestuurd. Daarvan hebben we nu gezegd: dat mag echt niet meer voorkomen.’

Speelt de fusie van de Rijksvastgoedbedrijven nog een rol?

Dat blijkt inderdaad. Niet alleen de bezuinigingen van de afgelopen tien jaar, ook de vergaande reorganisaties, centralisatie en sommige aspecten van de fusie, zijn Baksteen een doorn in het oog.

‘Ik zou het liefst werken met leveranciers en aannemers hier uit het noorden. Dat is goed voor het werk en de relatie met de omgeving die ook overlast van ons ondervindt. Het liefs zou ik zien dat lokale en regionale aannemers onderhoud en wettelijke keuringen uitvoeren op de vliegbasis.’

Foto 3
‘Ik zou het liefst werken met leveranciers en aannemers hier uit het noorden.’ Baksteen met zijn team bij een onderhoudsklus op de vliegbasis.

‘De mannen van DGW&T hoorden er helemaal bij’

‘Ik vind het eigenlijk niet acceptabel dat er onderhoud aan installaties gedaan wordt door een bedrijf uit Zeeland. Nog een voorbeeld: in het lunchpakket dat net werd gebracht zitten verpakte broodjes uit een fabriek die ergens in het land staat. Ik breng dit liever onder bij de bakker in Stiens of Leeuwarden. Ik zeg niet dat het vroeger allemaal beter was maar de mannen van de Dienst Gebouwen, Werken en Terreinen (DGW&T) (de voorganger van de Defensie Vastgoed Dienst, red.) die hier helemaal bij hoorden, zitten nu bij het Rijksvastgoedbedrijf.’

Belangrijkste ergernis?

Wat de chef Staf nog wel eens stoort in de relatie met het RVB is de bureaucratische opstelling. ‘Ik adviseer het RVB te investeren in mensen, in elkaar: doe meer aan kennisdelen en geef medewerkers de ruimte om met partners in zee te gaan. Niet alleen de papieren op orde, maar aandacht voor de uitvoering. Geef ze vertrouwen en zet ze met een groter mandaat aan tafel! Wij trainen om klaar te zijn voor inzet in uitzendingen en gooien dan als het moet met bommen. Dat is een enorme verantwoordelijkheid en daar moeten ze zich deel van voelen.’

En hoe zit het met die ‘goede flow’?

‘Ik heb het gevoel dat we er nog niet zijn, maar wel dat we op de goede weg zitten. Ik spreek nu bijna wekelijks met het RVB en er is een periodiek (werk) overleg dat echt gaat over zaken op uitvoeringsniveau. We werken nu ook aan een integrale planning van onderhoud en keuringen. Een rolling plan met 4 kwartalen. Een systematiek waarin je elkaar meeneemt in de planning, weet wat er speelt en zo nodig op een transparante manier kunt escaleren. Zowel aan onze kant als die van het RVB.’

‘100% keuren is één ding, 100% goedkeuren nog iets anders’

‘Zo moeten we het onderhoud en de keuringen in control krijgen. Dat is ook in het belang van het RVB dat zichzelf verplicht heeft tot 100% wettelijke keuringen in 2018. Nu is 100% keuren één ding, 100% goedkeuren nog iets anders. Wij van onze kant moeten onder meer zorgen voor een goede toegang en begeleiding voor leveranciers en aannemers. Daarnaast moet het RVB echt deel gaan uitmaken van Team Leeuwarden. En dat met de passie en het elan van partnerschap.’

foto 5
De opvolger van de F-16 (foto) moet eind 2019 vanaf Leeuwarden gaan vliegen

Want de grote opgave is straks het onderbrengen van de F-35?

‘Ja, de F-35 (de opvolger van de F-16, ook bekend als JSF, red.) moet eind 2019 vanaf Leeuwarden gaan vliegen. Daarvoor wordt veel aangepast aan de infrastructuur van de basis. Nieuwbouw, aanpassingen en tijdelijke (overbrugging) oplossingen. Een prachtige uitdaging die we alleen kunnen aangaan in partnerschap met het RVB. Daarbij kijken we kritisch naar elkaar, moeten we leren transparant te zijn, en moet je er samen ook lol in hebben. Dat straalt uit naar je mensen, je partners, je leveranciers. Uiteindelijk draait het allemaal om mensen.’