Paleis Soestdijk

Dit artikel hoort bij: Kei 2: Verkoop

Op zoek naar de beste eigenaar

Tekst Anka van Voorthuijsen
Foto Marius van den Boogaart, hoofd van de sectie Verkoop Noord West met 4 plannen voor Paleis Soestdijk. Foto: Arenda Oomen

Het is een wit sprookjespaleis, een publiekslieveling en staat middenin ‘t Gooi. Maar dat met de verkoop van Paleis Soestdijk het spreekwoordelijke schip met geld binnen zal varen, daarvan is waarschijnlijk geen sprake, verwacht Marius van den Boogaart, hoofd van een van de secties Verkoop van het Rijksvastgoedbedrijf. ‘We hebben gekozen voor een dure verkoopmethode, we investeren veel om het paleis goed kwijt te raken. Je wilt zo’n prachtig object niet domweg verkopen. We willen zeker weten dat een toekomstige eigenaar met respect met het complex omgaat. We voelen ons als rijksoverheid extra verantwoordelijk. Het sentiment en de monumentale waarde reiken bij Soestdijk verder dan het gebouw alleen.’

Sentiment

Er wordt ‘al minstens vijf jaar’ serieus nagedacht over de toekomstmogelijkheden van Paleis Soestdijk. Van den Boogaart: ‘Het is een complex object om te verkopen. Alleen al vanwege de grote sentimenten bij de bevolking. Een hele generatie is opgevoed met dat paleis als ‘daar woont onze koningin’. Paleis Soestdijk is een beetje van ons allemaal. Zulk cultureel erfgoed, dat verbonden is aan ons koningshuis, moet je heel serieus nemen. We wilden de bevolking daarom ook betrekken bij die toekomstplannen.’

Luchtfoto paleis Soestdijk
Historische interieurfoto van Paleis  Soestdijk
Historische interieurfoto van Paleis Soestdijk

Plus

Los daarvan: Soestdijk is een rijksmonument. Dat betekent dat een toekomstige eigenaar met nogal wat voorwaarden te maken krijgt ‘en dat álles wat je wilt doen, sowieso duurder is.’ Komt nog bij de bijzondere vorm: een hoofdgebouw met twee uitgestrekte en ondiepe vleugels. En het Gooi mag dan een geliefde woonomgeving zijn, het is geen Amsterdam. ‘De ligging is groen en mooi, maar  brengt ook beperkingen met zich mee omdat het grenst aan de Ecologische Hoofd Structuur.’ Voordeel: het gaat om een groot gebied en er zijn wel ‘kostendragers’ die de noodzakelijke en kostbare restauratie en renovatie van het paleis kunnen bekostigen, zegt Van den Boogaart. ‘Er staat een aantal gebouwen op het terrein, zoals een marechausseekazerne, die geen bijzondere waarde hebben. Na sloop leent die locatie zich goed voor woningbouw. Aan de overkant van de weg bevinden zich ook nog een aantal courantere gebouwen die goed te herontwikkelen zijn. Er zit dus wel een plus in.’

‘Het is in ieders belang te weten wat haalbaar is’

Serieus en compleet

Om de verkoop zo zorgvuldig mogelijk in te richten en de kans op een duurzame toekomst voor het paleis zo groot mogelijk te maken, werd gekozen voor een zeer uitgebreide verkoopprocedure, zegt Van den Boogaart. ‘We zijn begonnen met een ‘uitvraag’ aan heel Nederland: denk serieus en creatief na over een mogelijke nieuwe herbestemming van paleis Soestdijk. Van den Boogaart: ‘Er kwamen zo’n 120 voorstellen binnen, waarvan er een stuk of 30 zeer serieus en compleet waren. Die bevatten bijvoorbeeld op monumentaal, stedenbouwkundig, planologisch en financieel gebied een echte visie.’

Stuczaal Paleis Soestdijk
De stuczaal

'Elk kreeg €100.000 om plan uit te werken'

Uitwerken

De beoordelingscommissie, onder voorzitterschap van voormalig minister Sybilla Dekker, selecteerde uiteindelijk 4 inzendingen. Die 4 partijen kregen eind 2015 elk €100.000 om hun plan uit te werken. Van den Boogaart: ‘Dat lijkt veel geld maar er zit veel werk in de uitgewerkte voorstellen die nu bij de beoordelingscommissie liggen. In elk voorstel wordt een mogelijke toekomst voor Soestdijk geschetst. Het is natuurlijk in ieders belang om te weten wat er haalbaar is.’

Bieden

De 4 inzendingen moesten op een aantal criteria (ondermeer kwaliteit, economische duurzaamheid, restauratie & transformatie, exploitatie gericht op instandhouding, respect voor tuinen en gebouw) minstens 32 punten halen, en er mocht op geen enkel onderdeel minder dan een 6 worden gescoord. Wie aan de hoge kwalitatieve eisen voldoet, kan in de laatste fase van het proces een bieding uitbrengen, eventueel met voorwaarden. Mochten er meerdere biedingen zijn, dan telt voor de gunning alleen nog ‘de hoogste prijs versus de zekerheid van afname. Naar de inhoud van de plannen wordt dan dus niet meer gekeken.’
De verwachting is dat door deze uitgebreide en inhoudelijke verkoopprocedure de ‘beste eigenaar’ wordt gevonden voor Soestdijk. ‘Zo’n complexe verkoop vereist steeds maatwerk.’

17e-eeuwse prent van Paleis Soestdijk
17e-eeuwse prent van het toenmalige Hofstede aen Zoestdijck
Opera op paleis Soestdijk
Opera Orfeo en Euridice op Soestdijk

Heel en levend

De vastgoedmarkt is sinds de start van het proces behoorlijk aangetrokken. Van den Boogaart: ‘In deze markt durven marktpartijen weer complexere opgaven aan te gaan en wat meer risico te nemen en te kiezen voor bijzondere ontwikkelingen waar het rendement misschien niet op korte termijn te realiseren is. Liefhebbers zien dit als complexer, maar ook interessant vastgoed.’ De verwachting is dat voor de zomer van 2017 duidelijk wordt wie de nieuwe eigenaar is van Soestdijk en wat de nieuwe bestemming wordt. Het tijdelijk beheer, waarbij er al jaren culturele evenementen en rondleidingen plaatsvinden, gaat in de tussentijd gewoon door. ‘Het kost nog veel tijd om hier iets nieuws te ontwikkelen. Door het huidige gebruik blijft het gebouw ‘heel’. Het is ook belangrijk om het paleis in de hoofden van de mensen levend te houden. Dan blijft het op de kaart staan. Dat maakt de kans weer groter dat het straks gaat lukken met een nieuwe ontwikkeling.’

De Leuvenzaal in Paleis Soestdijk
De Leuvenzaal
De Waterloozaal in Paleis Soestdijk
De Waterloozaal

De 4 voorstellen die door zijn naar de laatste ronde:

  • Eden Soestdijk. Thema: Duurzaamheid en innovatie. Er worden twee architectonisch verbijzonderde kassen toegevoegd. Het gebied wordt een soort botanische tuin, een tentoonstellings- en ontmoetingscentrum. Geïnspireerd op het Eden project in Cornwall.
  • Internationaal Handelshuis. Het paleis als representatieve ontvangstlocatie voor het bedrijfsleven, maar deels ook publiek toegankelijk.
  • Made by Holland. Een ontmoetingscentrum dat de kracht en competenties van het Nederlandse bedrijfsleven (inter)nationaal onder de aandacht brengt.
  • Nationaal Ensemble. Verleden, heden en toekomst van het koninkrijk komen samen in het paleis en een nieuw paviljoen met veel ‘experience’. De huidige multifunctionele programmering wordt gecontinueerd.

Naar verwachting wordt eind oktober bekend welke partijen een bieding mogen doen op het paleis.

paleis Soestdijk