Gebiedsontwikkeling

Dit artikel hoort bij: Kei 2: Verkoop

Almere Oosterwold komt op stoom

Tekst Michiel G.J. Smit
Foto Projectleider Verkoop, Gerard Slingerland, in Oosterwold. Foto: Rob Acket

Alles gaat anders bij Almere Oosterwold. Passief grondbeleid, kavels op maat verkopen, dan pas bouwrijp laten maken door bewoners, die ook voor de lokale wegenaanleg en sanitatie moeten zorgen. Hier worden nuttige lessen geleerd voor het ontwikkelen van morgen. En de verkoop komt nu goed op stoom. Gerard Slingerland, projectleider Verkoop namens het Rijksvastgoedbedrijf, vertelt erover.

Hoe maak je het woonmilieu van Almere diverser? Hoe geef je adaptieve ontwikkeling vorm? Hoe ontlast je de overspannen woningmarkten van Amsterdam en Utrecht? En hoe ga je bij dit alles als Rijk de samenwerking aan met de gemeente? Op al deze beleidsvragen vormt Oosterwold het antwoord. Gerard Slingerland raakte in 2009 betrokken bij het denken over deze ontwikkeling en had voor die tijd al heel wat ervaring opgedaan bij complexe gebiedsprocessen. Die kennis komt nu goed van pas want er spelen tal van fundamentele kwesties die om een 'ontwikkelgeheugen' vragen.

'Hoe ga je samenwerking met gemeente aan?'

Kavelverkopen

Opmerkelijk genoeg komen veel antwoorden volgens Slingerland juist uit de archaïsche hoek. 'We hebben bijvoorbeeld goed gekeken naar de ontwikkeling van de Vechtstreek in de achttiende eeuw tot het prachtige cultuurlandschap dat het nu is geworden. De optelsom van particuliere initiatieven staat aan de basis hiervan. Maar ook heel praktisch. Zo moeten we, in tegenstelling tot traditionele kavelverkopen, grondonderzoek doen op agrarische gronden die nog in bedrijf zijn. Hoe doe je dat met minimale schade? Die kennis zit nog bij sommige collega's uit de tijd van de Rijksdienst voor de IJsselmeerpolders.'

Nomadentent

In Oosterwold is plaats voor maximaal 15.000 woningen op 4.300 hectare grond, aan de rand van Almere, met een geschatte ontwikkeltijd van dertig jaar. Er is een prominente plaats voor natuur en stadslandbouw. Die wordt gewaarborgd door kavels in drie typen uit te geven met minimum percentages groen en landbouw. In vroeger tijden zouden er rond een stad enkele dorpen ontstaan met gemengd gebruik. Die fase heeft Flevoland overgeslagen. Daarvoor in de plaats ontstaat in Oosterwold een praktijk waarbij potentiële bewoners het terrein verkennen. Niet alleen om er te gaan wonen, maar om het in te richten op hun leven, inclusief werk. Zo maakt een beeldhouwer in het gebied verschillende ruimtes in de woning voor de diverse stadia van zijn werken; voor een fysiotherapeut moet de praktijkruimte aan alle wensen voldoen. En het begint niet altijd bij de woning, soms is juist het 'maken' van landschap het vertrekpunt. Er wordt bijvoorbeeld een heuvel opgeworpen, een grote vijver gegraven en dan pas komt de bouw van de woning aan bod. In de tussentijd woont men in een keet of een yurt, een Mongoolse nomadentent.

‘Het werkt innovatie op een heel natuurlijke manier in de hand’

Sterk collectief

Het valt Slingerland op dat, juist nu collectieve oplossingen door de overheid worden losgelaten, de (toekomstige) bewoners sterk collectief denken en doen. 'De situatie vraagt erom, je moet zaken als wegenaanleg samen aanpakken. En het werkt innovatie op een heel natuurlijke manier in de hand. Zo blijkt het bouwskelet van stallen stukken goedkoper dan dat van woningen en aan alle wensen en eisen te voldoen. Dat is min of meer toevallig door bewoners ontdekt.
Ook rond autarkie, duurzaamheid, het verkorten van de productieketen, het gebruik van lokale producten en waterbeheer is dit een prachtig laboratorium. Overigens niet alleen voor bewoners maar ook voor ons, en niet alleen hier. Hoe wordt bijvoorbeeld de sanitatie georganiseerd wanneer er geen riolering is? Die kennis kan nog wel eens van pas komen in krimpgebieden waar de komende jaren voor miljarden aan riolering moet worden vernieuwd.'

‘Dit is een prachtig laboratorium voor bewoners maar ook voor ons’

Verkoop schiet omhoog

Op de meest recente plankaart van Oosterwold is al enige clustering van woningen te zien, vaak bij een bosrand. Toch durft Slingerland geen voorspelling te doen over het toekomstige nederzettingspatroon. 'Er zijn zoveel dingen die we nog niet weten die van grote invloed kunnen zijn op het eindresultaat.' Wat al wél bekend is, is dat de verkoop momenteel omhoogschiet, met aan het eind van jaar ongeveer tachtig verkochte kavels, en 160 'anterieure overeenkomsten', die bijna altijd tot verkoop leiden. Het nieuwe ontwikkelen komt eraan!

Ivonne de Nood
Gebiedsregisseur Ivonne de Nood. Foto: Arenda Oomen

'Sluit je aan'

Ivonne de Nood, gebiedsregisseur: ‘Ik ben gebiedsregisseur voor Oosterwold in opdracht van de gemeente Almere, de gemeente Zeewolde en het Rijksvastgoedbedrijf. Almere en Zeewolde hebben al een zekere traditie opgebouwd met particulier opdrachtgeverschap, maar tot nog toe ging dat vooral over het zelf bouwen van een woning. In Oosterwold gaat het ook om het realiseren van de gehele leefomgeving door toekomstige bewoners en ondernemers. We zoeken samen naar passende manieren om dit te steunen. Ook de provincie Flevoland en het Waterschap Zuiderzeeland doen daarin mee. Het kan over van alles gaan. Bijvoorbeeld over de naamgeving van de straten - bewoners willen hier graag zeggenschap over. Of bluswatervoorzieningen: hoe zorg je dat dit gewaarborgd is als bewoners hier het voortouw in hebben?

Het Rijksvastgoedbedrijf is bij dit alles een natuurlijke partner. Enerzijds omdat ze aan de wieg hebben gestaan van dit innovatieve concept, anderzijds omdat ze een van de grondeigenaren in het gebied zijn. Samen leren we hoe je  handen en voeten geeft aan deze manier van gebiedsontwikkeling waarbij het initiatief leidend is. Die lessen kunnen ook in andere gebieden worden toegepast. De belangstelling is groot om je eigen woon-, werk- en leefomgeving te kunnen vormgeven, en het levert verrassende buurten en nieuwe sociale verbanden op. Daarom zou ik andere gemeenten willen adviseren om ook aan de slag te gaan. Sluit je aan, maak het mogelijk!´

  • Bekijk Almere Oosterwold op rijksvastgoedbedrijf.nl/almere
  • Meer foto's bekijken? Klik hieronder op de > pijlen in de foto of op de bullets onder de foto's

Slingerland durft geen voorspelling te doen over het toekomstige nederzettingspatroon in Almere Oosterwold.

Foto: Rob Acket

Alles gaat anders bij Almere Oosterwold. Passief grondbeleid, kavels op maat verkopen, dan pas bouwrijp laten maken door bewoners, die ook voor de lokale wegenaanleg en sanitatie moeten zorgen. Hier worden nuttige lessen geleerd voor het ontwikkelen van morgen.

Foto: Rob Acket

'Er wordt bijvoorbeeld een heuvel opgeworpen, een grote vijver gegraven en dan pas komt de bouw van de woning aan bod. In de tussentijd woont men in een keet of een yurt, een Mongoolse nomadentent.'

Foto: Rob Acket