Tekst Anka van Voorthuijsen
Foto Hoofd verkoop Bonny Donders in gesprek. Foto: Arenda Oomen

Wanneer ze op biedboek.nl kijkt, wordt Bonny Donders zelf vaak ook weer verrast door het diverse en bijzondere aanbod van het Rijksvastgoedbedrijf. ‘Een voormalige dienstwoning op een prachtige locatie, monumentale kantoorpanden in de binnenstad, we hebben zelfs een bunker in de verkoop gehad. Natuurlijk staan er ook veel rechttoe rechtaan kantoorpanden in de verkoop, stukjes grond langs de snelweg, maar ook iconen als de koepelgevangenissen en zelfs een paleis.’

De verkoopportefeuille bestaat nu uit zo’n 1000 dossiers; 100 mensen zijn bij de verkoop betrokken. Donders, hoofd verkoop bij het Rijksvastgoedbedrijf: ‘Door het programma compacte rijksdienst en door flexwerken hebben we als overheid minder kantoren nodig in minder steden. Ook komen er gevangenissen en kazernes vrij. De vraag naar gebouwen bij de overheid neemt af en dus neemt onze verkoopportefeuille toe.’ Daarnaast wordt er momenteel ‘proefgedraaid’ met verkopen voor organisaties als Staatsbosbeheer en de Nationale Politie.

Markt trekt aan

Het Rijksvastgoedbedrijf heeft als opdracht overtollig vastgoed van de Rijksoverheid te vervreemden. ‘Om een goede verkoop te realiseren zijn marktpartijen nodig die durven te investeren in dit vaak bijzondere vastgoed. We zien de laatste tijd dat de markt aantrekt. Dat merken we ook aan de toegenomen verkopen in het hele land, ook in het noorden en oosten.’ Desondanks hebben spelers op de vastgoedmarkt altijd te maken met ‘uitdagingen’, zeker als het gaat om het verkrijgen van financiering, aldus Donders.

'Risico’s voor de markt transparant maken en waar mogelijk beperken'

Risico's

‘Belangrijk punt om de financiering rond te krijgen zijn de risico’s, in allerlei vormen. Onze voorbereidingen voor een verkoop zijn er daarom voor een groot deel op gericht om die risico’s voor de markt transparant te maken en waar mogelijk te beperken.’ Dat gebeurt onder meer door inventarisatie en publicatie van zoveel mogelijk gegevens. Biedboek.nl is als verkoopinstrument een goed voorbeeld van die transparantie, constateert ze. ‘Alle informatie over onze objecten staat erop. Voor iedereen te raadplegen.’

Donders: ‘De ruimtelijke ordening vormt vaak een risico voor de markt. We verkopen als overheid vaak objecten met een incourante bestemming, zoals gevangenissen en kazernes. Om dat risico ‘weg te nemen’ maken we als Rijksvastgoedbedrijf afspraken op het gebied van planologie met bijvoorbeeld de gemeente of de provincie over een mogelijke transformatie of bestemmingswijziging.’

Bonny Donders
‘Biedboek.nl is als verkoopinstrument een goed voorbeeld van die transparantie.’

Denkkracht

Ze ziet het als een taak om denkkracht te verzamelen. ‘Wij doen er ook alles aan om bij herbestemming iets goeds terug te krijgen in een pand. We proberen de creativiteit van de markt te stimuleren. Betrokken partijen of studenten van opleidingen uit te nodigen om mee te denken over de mogelijkheden, verbindingen te faciliteren.’

En in het uiterste geval? ‘Als verkoop te lang gaat duren, zetten we in op tijdelijk verhuur en beheer. Dat genereert inkomsten en er blijft reuring in zo’n gebied. Leegstand is funest voor een gebouw en de omgeving.’

'We realiseren ons dat we alles politiek moeten kunnen verantwoorden'

Verantwoorden

Transparantie en marktconformiteit zijn bij de verkoop van groot belang, zegt Donders. ‘Of we nu met marktpartijen of een gemeente te maken hebben, we realiseren ons dat we alles politiek moeten kunnen verantwoorden. Vaak heeft iedereen ook een mening over ons vastgoed en wat ermee zou moeten gebeuren. Maar of een voormalig kazerneterrein een park wordt of dat er in zo’n gebied woningbouw kan komen: dat maakt veel uit in de opbrengst. Daar moet je goed mee om kunnen gaan en dat als een uitdaging zien.’

Wat komt eraan, op verkoopgebied? ‘We zitten nu middenin de verkoop van de Prinses Juliana kazerne in Den Haag. Op die unieke locatie kunnen straks bestaande gebouwen tot woningen worden getransformeerd. Ook bij de Bijlmerbajes, op het Oostenburgereiland en op het HEMbrugterrein is het de bedoeling dat de gemeenten Amsterdam en Zaandam woningbouw mogelijk maken.’ Donders: ‘In al die gevallen is er dus duidelijk sprake van win-win.’

Hoe verkoop je vastgoed?

Het Rijksvastgoedbedrijf heeft verschillende verkoopmethoden ontwikkeld om het diverse vastgoed voortvarend te verkopen.

Opbrengst

Het Rijksvastgoedbedrijf verkocht in 2015 voor € 118,80 miljoen aan gebouwen en gronden. Voor 2016 is dit bedrag geraamd op iets meer dan € 100 miljoen. Het aantal verkochte objecten tot nu toe is 125; dit jaar worden dat er in totaal naar verwachting 200. In 2015 waren er 155 transacties (inclusief ruilingen).